HOME
KONTAKT
PL | EN | DE | ES | FR | RU


SERIA PODRĘCZNIKÓW

do nauki
języka polskiego
dla obcokrajowców

SERIA „JUNIOR”

dla dzieci
i młodzieży
w wieku 10–15 lat


Komunikacyjnie

Zdarzają się studenci, którzy uczą się języka obcego tylko po to, by móc rozumieć teksty; są i tacy, którzy uczą się, by poznać struktury gramatyczne nowego języka, a naukę słownictwa traktują przede wszystkim jako trening pamięci. Dla większości jednak uczących się gramatyka i słownictwo nie są celem same w sobie. Ich podstawową motywacją jest zyskanie możliwości skutecznego porozumiewania się w nowym języku. Z myślą o nich podręcznik „POLSKI krok po kroku” został tak napisany, by realizować komunikacyjne podejście w nauczaniu. Co to oznacza w praktyce?

  • nie uczymy gramatyki w oderwaniu, ale zawsze dbamy o stworzenie naturalnego kontekstu komunikacyjnego (np. biernik przy okazji zakupów, a miejscownik opisując mieszkanie)
  • niejednokrotnie wprowadzamy struktury, które traktujemy wyłącznie leksykalnie - kiedy na przykład pojawiają się pytania Skąd jesteś? Gdzie mieszkasz?,nie prezentujemy końcówek dopełniacza i miejscownika, a jedynie upewniamy się, że zadbaliśmy, by każdy student potrafił na nie odpowiedzieć
  • ćwiczeniom automatyzującym ustnym dajemy pierwszeństwo nad pisemnymi
  • zamiast standardowych ćwiczeń gramatycznych proponujemy dialogi do uzupełnienia słowami w odpowiedniej formie
  • każdy element lekcji (ilustracje, dialogi, listy słów, tabelki) traktujemy jako pretekst do mówienia (opisywanie obrazka, odwoływanie się do preferencji i doświadczeń studentów, układanie podobnych dialogów, historii z podanymi słowami, wyjaśnianie reguły gramatycznej itd.
  • stwarzamy pozory komunikacji także podczas sprawdzania tradycyjnych ćwiczeń i zadań domowych (zamiast po prostu odczytywać kolejne zdania, studenci najpierw formułują i zadają sobie nawzajem odpowiednie pytania; w zadaniach typu prawda czy nieprawda zawsze uzasadniają swój wybór itd.)
  • do trenowania gramatyki wykorzystujemy gry komunikacyjne
  • czas lekcji w maksymalnym stopniu przeznaczamy na mówienie, słuchanie oraz ćwiczenia komunikacyjne; zadania pisemne studenci wykonują przede wszystkim w domu
  • każda lekcja albo cykl lekcji w miarę możliwości kończy się zarysowaniem konkretnej sytuacji komunikacyjnej, w której studenci próbują zastosować nowe zagadnienia leksykalne i gramatyczne.

Pamiętajmy, że ucząc komunikacyjnie i tylko po polsku, nie możemy zacząć pierwszej lekcji od pytań, dlaczego kursanci uczą się polskiego, skąd są, czym się interesują... Te pytania muszą zaczekać do momentu, gdy studenci będą potrafili odpowiedzieć na nie po polsku. Jednym słowem ociepleniem atmosfery przed pierwszymi zajęciami będzie nasz uśmiech i dynamiczne wejście w lekcję pytaniem Jak masz na imię?.
Warto też pamiętać, że lepiej rozpocząć kurs od prezentacji (pokazać studentom, że potrafią nawiązać kontakt, przeprowadzić pierwszą konwersację), niż zacząć od wprowadzenia alfabetu i na wstępie onieśmielić ich zawiłościami polskiej fonetyki.

Tylko po polsku

Metoda ta, zanurzając studentów od pierwszej lekcji całkowicie w nowym języku, zbliża proces dydaktyczny do sposobu, w jaki małe dziecko opanowuje swój język ojczysty. Naturalnie wprowadza uczącego się w system języka, pozwala uniknąć podświadomego tłumaczenia z własnego języka na polski (co często prowadzi do używania błędnych konstrukcji), a przede wszystkim od pierwszych momentów nauki mobilizuje do mówienia wyłącznie po polsku.
Wybór tej metody wiąże się czasem z dodatkowymi trudnościami. W sytuacji, gdy dysponujemy niewielką ilością godzin, czas, który poświęcilibyśmy na wyjaśnienie po polsku gramatyki i słownictwa, wolimy przeznaczyć na wprowadzenie nowego tematu. Warto jednak pamiętać, że czas ten nie jest czasem straconym: podczas takiego wyjaśniania uczniowie osłuchują się z językiem, uczą się budować definicje, rozwijają umiejętności w zakresie dedukcji i domysłu językowego. Bywa i tak, że stajemy bezradni wobec oporu studentów, którzy domagają się wyjaśniania gramatyki w swoim języku. Tutaj rozwiązaniem może być maksymalne ograniczenie części teoretycznej na rzecz praktyki. Po wykonaniu szeregu ćwiczeń drylowych studenci często odkrywają, że problem nie jest tak skomplikowany, jak się na początku wydawało.
Ważne jest też, by nauczyciel był konsekwentny i głęboko przekonany o efektywności uczenia po polsku. W stosowaniu tej metody pomoże pamiętanie o kilku zasadach:

  • szybko wprowadzamy wyrażenia ułatwiające komunikację na lekcji (Proszę powtórzyć, Co to znaczy? itd.) i konsekwentnie wymagamy ich używania. Dobrze, gdy tablica z tymi zwrotami przynajmniej przez jakiś czas wisi w widocznym miejscu
  • na początkowym etapie nauki w skutecznej komunikacji bardzo pomagają internacjonalizmy, np. numer, akcja-reakcja, startować, prezentacja, autoprezentacja, skomplikowane, identycznie, generalnie, profesja, improwizacja. Później jednak stopniowo zastępujemy je bardziej naturalnie brzmiącymi słowami polskimi
  • jeśli to tylko możliwe, zamiast wyjaśniać słowa pokazujemy odpowiednie ilustracje
  • język ciała jest językiem międzynarodowym i uniwersalnym – warto wypracować sobie stałe gesty, które będą towarzyszyć poleceniom
  • pamiętamy o dyscyplinie słownej, zwłaszcza na początku im mniej słów, tym lepiej dla czytelności przekazu; zamiast A teraz proszę w parach przeprowadzić dialog taki sam, jak w ćwiczeniu, mówimy (wskazując na osoby i odpowiednie ćwiczenie) Frank i Tim, Andrea i David – proszę identyczny dialog
  • zamiast wyjaśniać reguły bardziej skomplikowanej gry, lepiej po prostu zrobić jeden czy dwa przykłady.

Elastycznie reagując na potrzeby

Pracując z serią „POLSKI krok po kroku”, zwróćmy uwagę na bogactwo słownictwa w podręczniku oraz ogrom dodatkowych ćwiczeń, tekstów, nagrań i gier na platformie e-polish.eu i w zeszycie ćwiczeń. Nie oznacza to bynajmniej, że mamy wymagać od uczniów znajomości wszystkich słów czy korzystać z wszystkich dodatkowych materiałów. Idzie raczej o to, by umiejętnie wybierać te, które w konkretnej grupie będą najbardziej przydatne i efektywne. W ten sposób podręcznik z powodzeniem będzie służyć studentom o bardzo różnych potrzebach i umiejętnościach.
Słabszym powinniśmy okroić materiał, rezygnując z części słownictwa (np. na karcie dań z rozdziału 10A), niektórych ćwiczeń (np. ćwiczenia 7 z rozdziału 11A) albo całych podrozdziałów (np. 9D). W przypadku posiadających bogatsze słownictwo (np. Słowian lub osób polskiego pochodzenia) do trenowania materiału gramatycznego z powodzeniem możemy wykorzystać nieco trudniejszą leksykę (np. przegląd sztućców). W grupach „rozgadanych”, ale ciągle popełniających błędy gramatyczne sięgniemy po „Tablice gramatyczne” i dodatkowe ćwiczenia z platformy. Z kolei w grupach gdzie problemem jest raczej niechęć do mówienia, przydadzą się gry komunikacyjne.
Bolączką nauczyciela bywa często praca z grupą niejednorodną pod względem poziomu czy umiejętności. Tutaj również z pomocą przychodzi platforma, oferując łatwiejsze bądź trudniejsze wersje zadań podręcznikowych. W podręczniku nauczyciela znajdziemy z kolei podpowiedzi, jak dane ćwiczenie przeprowadzić w wyjątkowo dużej lub małej grupie.

Przez zabawę

Gry i zabawy językowe znakomicie stymulują mówienie i komunikację, a wprowadzając swobodną atmosferę, sprzyjają procesowi uczenia się. Szczególnie przydatne są w grupach mniej otwartych i skorych do mówienia, wspomagając inwencję kursantów, oraz w przypadku, gdy studenci niechętnie uczą się gramatyki. Fleksyjność języka polskiego powoduje, że wyjątkowo trudno jest się go uczyć z pominięciem gramatyki. Można jednak zaproponować uczącym się takie gry i zabawy, które sprawią, że gramatyka wcale nie będzie wydawała się czymś żmudnym czy niepotrzebnym. Żeby z jednej skrajności nie popaść w drugą (zmęczenie studentów nadmiarem zabaw), pamiętajmy, by nie nadużywać słowa „gra”. Terminem tym umownie oznaczamy przecież wszystkie działania aktywizujące studentów.

Zachęcając do samodzielnego odkrywania reguł

Ucząc gramatyki, jak najczęściej zachęcamy studentów do samodzielnego odkrywania reguł. Na podstawie szeregu przykładów, z pomocą nauczyciela, który koryguje błędy i naprowadza na właściwe odpowiedzi, studenci formułują wnioski i samodzielnie wypełniają tabele gramatyczne. Uczenie metodą indukcyjną, tzn. od szczegółu do ogółu, jest oczywiście czasochłonne i wymagające dobrego przygotowania, ale ma szereg zalet. Wzbudza ciekawość poznawczą uczniów, sprawia, że efektywniej zapamiętują materiał i stają się bardziej świadomi reguł, jakie rządzą językiem, a to niezwykle motywuje do dalszej samodzielnej nauki. Taki sposób uczenia może być więc skuteczną odpowiedzią w sytuacji, gdy studenci wydają się niezainteresowani lub znużeni gramatyką.
W podręczniku uczeniu tą metodą sprzyjają intuicyjne tabele gramatyczne, przejrzyste dzięki konsekwentnie stosowanej kolorystyce i tak skonstruowane, żeby studenci mogli je szybko samodzielnie uzupełnić czy zinterpretować.

Ekologicznie i nowocześnie

Dostępność podręcznika wraz z wszystkimi materiałami dodatkowymi na platformie e-polish.eu powoduje, że możemy lekcje z powodzeniem prowadzić w oparciu o rzutnik multimedialny albo tablicę interaktywną. Jest to szczególnie godne polecenia w dużych grupach, gdyż bardzo ułatwia uczniom śledzenie toku lekcji, a nauczycielowi dotarcie do wszystkich uczniów. Taki sposób uczenia jest też bardziej atrakcyjny dla uczniów, ale przede wszystkim wygodny, bo umożliwia wykonywanie szeregu ćwiczeń bez konieczności ich kserowania i rozdawania.

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Zapraszamy do uczestnictwa w regularnie prowadzonych przez nas szkoleniach metodycznych.